's-Gravenzande, stad aan zee - Winkelcentrum 's-Gravenzande - Westland

Wachtwoord vergeten

Wachtwoord vergeten? Vul onderstaand formulier in
 

Geschiedenis & Cultuur

’s-Gravenzande… Een kleine stad met een groot verhaal

Er was eens en er is nog steeds... Een kleine stad met een groot verhaal: ’s-Gravenzande!
Door Westlanders wel ‘Breeje Durp’ genoemd, maar al sinds 1246, toen ’s-Gravenzande stadsrechten werden toegekend, officieel een stad. Een stad met een verleden als druk bezocht bedevaartsoord. Waar ooit in een klooster gewoond, gewerkt en gebeden werd. Waar volop handel werd gedreven op levendige markten. Waar marktpleinen, molens, kerken en andere monumenten vandaag nog steeds hun verhalen van vroeger vertellen. Kom maar eens luisteren, ga zitten op één van onze pleinen, bezoek onze molen, loop naar onze pomp, bewonder onze Dorpskerk, ga sfeer proeven in de herberg, slenter door ons winkelcentrum… Welkom in ’s-Gravenzande!

ONZE MONUMENTEN


DE MOLEN VAN MAAT
Als land van wind en water, hoort de molen evenzeer in ons landschap als weidevogels, warenhuizen, bruggen en boterbloemen. Ook ’s-Gravenzande had in het verleden meerdere molens, die zorgden voor meel en wat er verder zoal gemalen werd. Nu is er nog één: onze molen van Maat.
Iedere laatste zaterdag van de maand van 10:00 uur tot 15:00 zijn de deuren geopend en draaien de wieken. De molen werd gebouwd in 1909 en is vernoemd naar de naam van de vroegere eigenaar.
Na jarenlang velden vol koren vermalen, maakte de vooruitgang haar arbeid overbodig.
De wieken kwamen tot stilstand en tot verdriet van velen, raakte de molen in verval.
In 2002 is de molen gerestaureerd, waarna hij weer in gebruik is genomen.




DE DORPSKERK
In de 13e eeuw trok Gravin Machteld van Brabant, weduwe van Graaf Floris IV en moeder van twee dochters en twee zonen, zich terug op haar landgoed in het Westland. Nu haar oudste zoon de volwassen leeftijd had bereikt, kon zij haar taken in de buitenwereld aan hem overlaten.
Vanaf nu kon zij zich richten op haar nabije omgeving en wat haar zoal aan het hart ging: het goede en het geestelijke. Ze stichtte een Begijnhof en gaf opdracht een kerk in ’s-Gravenzande te bouwen. In de kerk kwam een door haar geschonken Madonnabeeld, dat al snel een grote hoeveelheid pelgrims in beweging bracht, vanwege de wonderen die aan het beeld werden toegeschreven. Dankzij de bestedingen van de vele bezoekers, kon in de 14e eeuw een nieuwe, grotere kerk worden gebouwd. Vijf eeuwen lang beleden stedelingen en bezoekers daar hun geloof, tot de kerktoren het begaf en boven op de daken van het imposante gebouw viel, dat hierdoor grotendeels vernietigd werd.

Voor restauratie ontbrak het aan de middelen. Maar dankzij een schenking van koning Willem 1 openden op 1 december 1816 de deuren van een nieuwe kerk: de huidige Dorpskerk, ontworpen door de Nederlandse architect Adrianus Tollus. Nu kon de bevolking weer ter kerke gaan en dit is zo gebleven tot op de dag van vandaag. In de Dorpskerk, die weliswaar uit 1816 dateert, maar waarvan de eerste steen eigenlijk in de 13e eeuw werd gelegd door een dame van stand en waar pelgrims van heinde en verre hun voetsporen achterlieten vanwege een bijzondere Madonna…



HET SINT LAMBERTUSKERKJE
Aan de voet van de Maasdijk vlakbij het buurtschap Heenweg staat het Sint Lambertuskerkje. Gebouwd in 1872 door jonkheer van Rijckevorsel, beheerder van landgoed Staelduin voor zijn Rooms- Katholieke pachters. De jonkheer is niet meer, evenals de pachters van toen, maar het kerkje bleef.
Een wonderschone kleine oase verscholen tussen groen in een steeds drukker wordende wereld.
Het kerkje is regelmatig geopend voor vieringen en te bezoeken op afspraak.




DE SPAANSCHE VLOOT
Hoe het begon
In 1540 bond Aechte Bosboom een schort voor, zette zijn pannen op het vuur, controleerde zijn voorraden en verwelkomde hij zijn eerste gasten in Herberg De Borsboom aan het Merckeveld te ’s-Gravenzande. Een logement met gelagkamer voor de komende en gaande passant en hun rijdieren. Aechte ging, herbergier Gerrit Jansz kwam en was in 1639 dusdanig verheugd over de glorieuze Nederlandse overwinning op de tweede Spaanse Armada, dat hij de naam van de herberg veranderde in ‘De Spaansche Vloot’. Een kleine halve eeuw sierde het bord de gevel, tot de herberg in 1690 bij een brand volledig in de as werd gelegd.

De eerste Westlandse veiling
Naast de resten van wat ooit als Herberg De Borsboom begon, verrees rond 1700 een nieuwe Spaansche Vloot dat in de decennia daarna een steeds belangrijkere rol speelde in het economische en culturele leven van ’s-Gravenzande. Er werd toneel gespeeld, gezongen, gemusiceerd en hamerslagen klonken bij de oprichting van verschillende ondernemersverenigingen.
In 1880 werden tafels, toog en biljart gevuld met bloembollen, asperges en een keur aan groenten en was de eerste Westlandse veiling een feit.

Bloeden en bloeien
Tijdens WO II werd de herberg gevorderd door de bezettende macht. Tafellinnen, dekschalen en glaswerk maakten plaats voor uniformen. Na de bevrijding werden kasten opnieuw gevuld, tafels gedekt en flessen ontkurkt, maar het duurde tot 1955 voor de herberg weer tot bloei kwam.
De aspergediners van De Spaansche Vloot werden een begrip in het Westland.


En de pannen blijven op het vuur
Hamerslagen klinken er al lang niet meer. Muziek wordt nu op andere plaatsen gemaakt en waar eerder paarden hun rustplaats kregen, staan nu auto’s geparkeerd.
Maar het schort, de pannen, de voorraden en het vuur bleven. Evenals het bord op de gevel.
Binnenshuis wordt nu gekookt onder de naam Brasserie Chapter en de hotelfunctie is in ere hersteld!




DE ORANJESLUIS
Als klein, waterrijk laagland immer verlangend naar nog meer grond onder de voeten, bekwaamt de Nederlander zich al eeuwenlang in het winnen van land. Land dat dan wel droog moet blijven om het te kunnen gebruiken. En verschoond van zeezout, want daar gedijen bomen en planten doorgaans niet op. Al eeuwenlang bekwamen Nederlanders zich dus ook in het gescheiden houden van zoet en zout water. Met behulp van sluizen, sloten en kanalen wordt water daar gebracht waar het nodig is, of terug geleid naar waar het vandaan komt. Onze Oranjesluis, gebouwd in 1676, is één van de vele stille, onmisbare krachten in het spel tussen land en water. Tussen zoet en zout.
De Oranjesluis is een uniek monument met sluiswachterswoning gelegen aan de Maasdijk.




DE DORPSPOMP
Onopvallend staat hij op het marktplein. Onze 17e eeuwse dorpspomp. Vrijgesteld van werk is hij er enkel nog ter herinnering aan de tijd dat er nog geen stromend drinkwater uit kranen kwam en de inwoners van ‘s-Gravenzande hem nodig hadden om hun dorst te lessen. En om de laatste nieuwtjes uit te wisselen, want ook dat gebeurde bij de pomp. Jarenlang gaf hij water en verzamelde hij grote en kleine verhalen. Niemand weet wat hij zoal gehoord heeft. En wat hij vandaag de dag aan verhalen te horen krijgt, want sinds 2019 geeft de dorpspomp weer water. In weer en wind en onverstoord, wat er ook om hem heen gebeurt. Onze dorpspomp: een monument om trots op te zijn!

Binnenkort